დედა ევროპაში სამუშაოდ რომ წავიდა, 11 წლის ვიყავი. ორივემ ვიცოდით, დიდხანს რომ ვეღარ ვნახავდით ერთმანეთს და გამომშვიდობებისას დიდხანს გვკრავდა გულში მე და ჩემ დას. მეორედ რომ ჩავიხუტე, მასზე უკვე ერთი თავით მაღალი ვიყავი, თვითონ იყო გამხდარი, დაღლილი, დაბერებული. მეთორმეტე წელია ვერ ვხვდები, რომელს მოვთხოვო პასუხი, ამ დაშორებისთვის და მარტო ყოფნისთვის: კაცს, რომელსაც, მამას ვეძახდი და რომელმაც დედაჩემი მონობისთვის გაწირა, სახელმწიფოს, რომელიც დღემდე არაფერს აკეთებს თავისი მოქალაქეების დასახმარებლად, თუ ჩემ თავს, ვისი კარგად ყოფნისთვისაც გაიმეტა თავი დედაჩემმა.

არ ვიცი, როგორ გადმოვცე მთლიანად ის მოცემულობა, რომელშიც დედაჩემმა იცხოვრა და ცხოვრობს დღემდე, მაგრამ შევეცდები ჩემი კუთხიდან, სანახევროდ მაინც დაგანახოთ მკითხველებს და ზუსტად ვიცი, რომ ბევრი თქვენგანის ოჯახსაც გამოუცდია, ის რასაც ახლა ვწერ. მარტოდ დარჩენა იოლი არ ყოფილა, სწრაფად გაზრდამ მომიწია. თუ იქამდე გზაზე გადასვლისაც მეშინოდა, მერე ჩემი დისთვის უნდა მომეარა, მესწავლა საჭმლის გაკეთება, დალაგება, ისეთი საქმეები, ადრე გაკარებულიც რომ არ ვიყავი. ეკონომიკურად კი არაფერი არ მაკლდა. დედაჩემი ბოლო თეთრებს აგზავნიდა ჩვენამდე რომ კარგად გვეკვება,, ჩაგვეცვა, მესწავლა კერძო სკოლაში, ჩამებარებინა პრესტიჟულ უნივერსიტეტში. მერე, ყოველდღიური ლაპარაკი მობილურით, ინტერნეტით მოსაწყენ რუტინად გადაიქცა ჩემთვის. ვერ ვხვდებოდი, რატომ მელაპარაკებოდა ყოველდღე ნამტირალევი ხმით, რატომ მირეკავდა ყოველ საათში, ჩემი ხმის გასაგონებლად. ამას წინ, ერთი ემიგრანტი ქალის ინტერვიუ წავიკითხე, სადაც ამბობდა, თუ როგორ შეეგუა იმას, რომ აღარ უყვართ თავის შვილებს და ფულის გასაკეთებელ მანქანად ხედავენ მხოლოდ. ჯერ მის შვილებზე გავბრაზდი, მერე ჩემ თავზეც. ბავშვობაში მეც ვერ ვხვდებოდი, როგორ ვტკენდი გულს ჩემი გულგრილობით, დღემდე როგორ ადანაშაულებს თავის თავს ჩემი და ჩემი დის შეცდომებისთვის, როგორ აკეთებდა ყველაფერს, რომ ფიზიკური დაშორება ემოციურით შეევსო.  მე თუ დედა დამაკლდა ფიზიკურად, მას ყველაფერი წაართვეს: შვილები, მშობლები, თავისუფლება. ქუჩაში ორჯერ დაიჭირეს საბუთის უქონლობის გამო და წარმოდგენა მიჭირს რა გადაიტანა ციხეში ორჯერ. რომ ჩავედი, ეშინოდა ქუჩაში გასვლის, იმ 4 დღესაც კი, რასაც თვეში აძლევდნენ დასვენებისთვის. ერთხელ წამოცდა, როგორ უკრძალავდა სახლის მეპატრონე ქალი საჭმლის ჭამას, და როგორ იპარავდა ხოლმე პურს რომ ბალიშის ქვეშ დაემალა, მერე ძალიან დაღლილს ავიწყდებოდა ჭამა და დილით გამხმარი პურის ნამცეცებზე ეღვიძებოდა. მე თუ სახლში საჭმლის გაკეთებაზე ვწუწუნებდი, დედაჩემს გარეთ გასვლის უფლებაც არ ქონდა დღიურად. დედაჩემისთვის, და იმ უამრავი ემიგრანტი ქალისთვის, ვისი ხმაც დაკარგულია საქართველოში და ქვეყანა თავის მოქალაქეებადაც აღარ აღიქვამს, ის ფიზიკური შრომა კი არაა, რომელსაც ქანცის გაწყვეტამდე წევენ თავიანთი ოჯახების კეთილდღეობისთვის, არამედ ის გაუცხოება, ყოველდღე რომ აწყდებიან. პირველად იმ ქვეყანაში, სადაც არავის იცნობენ, არ იციან ენა, არ აქვთ ელემენტარულად ქუჩაში გასვლის თავისუფლება და მეორედ თავიანთ ოჯახებშივე, სადაც ოჯახის წევრადაც აღარ აღიქმებიან ქმრების და შვილების თვალში, ეს ხშირად  რეალობაა, რომელის არიდებაც თითქმის შეუძლებელია. დროთა განმავლობაში, დედის არყოლა გვერდით ბუნებრივ რუტინად ყალიბდება, ეგუები, იმიტომ, რომ გვერდით სხვა ნათესავები, მეგობრები გყავს და რაც მთავარია აღარ გიჭირს ეკონომიკურად. მთელი ტრაგედია ესაა, რომ ქალის, ადამიანის როლიდან სწორედ ფულის საკეთებელ უსულო მანქანებად იქცევიან იმათ თვალში, ვის გამოც არაადამიანური შრომის გაწევა უწევთ ხშირად. დედაჩემის და სხვა ქალების შრომა არ არის მხოლოდ ფიზიკური ან ეკონომიკური,  მათ ყოველდღიურად უწევთ ემოციური შრომის გადაჭარბებულად გაწევა ოჯახებშიც. საზოგადოება ამ ქალებს თავს დამნაშავეებადაც კი აგრძნობინებს, იმის გამო, რომ ოჯახები დატოვეს. ახლა წელიწადში ერთი თვით შემიძლია ხოლმე ვნახო დედაჩემი. ამ ერთი თვის განმავლობაში ყოველდღიურად ცდილობს ამოავსოს 12 წლით დაშორების ნაპრალი. ვუყურებ, როგორი ბედნიერი სახით მიკეთებს საჭმელს, მეფერება, ზრუნავს. როგორ მიდგას გვერდით მაშინაც, როდესაც სულელურ შეცდომებს ვუშვებ.  სულ ვფიქრობ, შემეძლება ჩემი ცხოვრების დათმობა სხვისთვის ასე, ვიქნები  ოდესმე მისნაირი მაგარი დედა ჩემი შვილისთვის?

მთავრობა დაბრუნებისკენ მოუწოდებს ემიგრანტებს. დედაჩემის მთელი ოცნებაც ესაა, ქონდეს სახლი თავის ქვეყანაში, სადაც შვილებთან ყოფნა შეეძლება, მაგრამ პირველ რიგში სწორედ სისტემამ აიძულა ექიმი ქალი მონად წასულიყო სხვების ქვეყანაში. როგორ ჩამოვიდეს აქ, როცა ჩვენი ერის სულიერმა წინამძღოლმა ამ ქალების საქციელს მანკიერი უწოდა, ხოლო შემდგომ გაწეული საქმიანობისთვის მადლობა გადაუხადა. მადლობა იმისთვის, რომ დღე და ღამე იმუშაონ უცხოეთში თავიანთი შვილების გამოსაკვებად; თუ იმ კაცების იმედად დაბრუნდნენ, დაკარგულ თაობას რომ წარმოადგენენ და თვითონაც ცოლებზე დამოკიდებულები რომ არიან.

რაც არ უნდა მოხდეს მე და დედას ვეღარავინ დაგვიბრუნებს იმ თორმეტ წელს, რომელიც უერთმანეთოდ გავატარეთ. ვერავინ მოახერხებს იმ ემოციური და სულიერი ტრავმების გაქრობას, რომელიც სამუშაოდ წასული ემიგრანტების და ემიგრანტების ოჯახების განუყოფელი ნაწილი ხდება, მაგრამ მთავარი ისაა, რომ არც გამოსასწორებლად კეთდება არაფერი. რეალურად ეს ქალები ყველასგან დავიწყებულები გახდნენ.  ყველამ გაიგოს, ამ ქალებს საპატიებელი არავისგან არ აქვთ. პირიქით, მე ვუხდი ბოდიშს დედაჩემს, იმ იმედგაცრუებების გამო, რაც ჩემგან მიიღო, მე ვუხდი ბოდიშს, რომ არ გავხდი ისეთი, როგორსაც ის იმსახურებს, რომ ვიყო, მე ვუხდი ბოდიშს ჩემი და ყველას სახელით, იმ ცხოვრებისთვის, რომელიც მას და სხვა ქალებს ერგოთ წილად ამ ცხოვრებაში.

ავტორი: ანო გულიშვილი
ფოტო: გიორგი დადიანი

პროექტის ფინანსური მხარდამჭერია – ახალგაზრდა ფემინისტური ფონდი ფრიდა