‘’მენ-სტრუ-ა-ცი-ა“

‘’მენ-სტრუ-ა-ცი-ა“

ვიმეორებ მანტრასავით, რათა მოვიშინაურო ეს სიტყვა. დიდი დრო უნდა და ბევრი პრაქტიკა  ხმამაღლა რომ წარმოთქვა, შეფაკლული ლოყებისა და უხერხული პოზის გარეშე.
რატომ ეშინიათ ქალებს მენსტურაციაზე ხმამაღლა საუბრის? ბევრი ქალი ჰიგიენურ საფენებს ისე ყიდულობს, როგორც ნარკოტიკებს ყიდულობენ ამერიკულ “ბოევიკებში” ქუჩის ცუდი ბიჭები: საუბრობ ხმადაბლა გა(და)მყიდველთან (ჩურჩულებ), მოწოდებულ შავ პარკში ჩადებულ პაკეტს ჩანთაში აგდებ, თავჩაღუნული გადიხარ.
რა თქმა უნდა, როდესაც ამ თემაზე დავიწყებთ საუბარს ირგვლივმყოფებში ვხედავთ მხოლოდ აცმუკებულ, ხუმრობისთვის შემზადებულ პოზას, სულ გვგონია, აი ახლა… აი ახლა ჩამეჭრება და “იხუმრებს”.
სინამდვილეში სახუმარო აქ არაფერია, პრობლემა იმაზე დიდია ვიდრე ჩვენ გვგონია, ქალის მენსტრუაციული სისხლისადმი შიში კაცობრიობის გაჩენის დღიდან მოდის.
და როგორც ზღაპრებში იციან; ათასწლეულებს წინათ ჯერ კიდევ ევოლუციას ახლადნაზიარები ტვინი გარემოს აღქმას შეუდგა, დაანაწევრა მის ირგვლივ არსებული სამყარო მცნებებად, მზესა და მთვარეს ცის თვალი უწოდა, სამყარო სკნელებად დაყო, ხეებს ესაუბრებოდა და ათას უცნაურობას სჩადიოდა. შავ ფერს გლოვისა და უბედურების მომტანი უწოდა, თეთრს სისპეტაკისა და სიწმინდის, წითელს კი სიცოცხლის ფერი, რადგან წითელი იყო ფერი მზის, წითელი არის ადამიანის სისხლი.
რა გასაკვირია თუკი ამდენი უცნაურობებით, ალეგორიებითა და სიმბოლოებით ტვინგამოტენილ ადამიანს საუკუნეების განმავლობაში ელდამ არ გადაუარა, როცა იხილა თუ როგორ იცლებოდა ქალი სასიცოცხლო სითხისგან, როგორც სდიოდა, სადღაც შიგნიდან ბროწეულისფერი სითხე. სისხლის დენა, ხომ ტკივილთან ასოცირებოდა თავიდანვე, ნადირობის დროს დაჭრილს მოსდიოდა სისხლი, რომელიმე უნიათო პირველყოფილი ამოწვერილ ქვაზე დაეცემოდა  დაანთხევდა სისხლს და სიკვდილს ძლივს გადაურჩებოდა, ამიტომაც სისხლის დენა რაიმე ცუდს უნდა გამოეწვია. და წარმოიდგინეთ ქალი, რომელსაც ყოველ თვე, რაღაც სისტემაზე დაყრდნობით სდის სისხლი და არათუ რაიმე მოსდის, არათუ კვდება, პირიქით დიდხანს და ბედნიერად (საკამათოა!) ცხოვრობს.
ეს პირველყოფილური წარმოსახვა ღრმად გაჯდა ადამიანის ცნობიერებაში, და მტიკცედ შეერწყა სხვა აზრებსა და ფიქრებს, რომელებიც საუკუნეების განმავლობაში გადაეცემოდა თაობიდან თაობას.
მენსტრუაციის პერიოდში ქალი უწმინდურ არსებად მიიჩნეოდა, სხვა დროს დედის იდეალის შარავანდედით შემკულ ქალს მენსტრუაციის დღეებში ბოსლებში უკრავდნენ თავს, ყავდათ იზოლაციაში, თითქოს ჭირი ჰქონოდა შეყრილი. და როგორც ციხეში, საჭმელს თუ მიუტანდნენ ხანდახან, არც საქართველო იყო გამონაკლისი ამ შემთხვევაში და თუნდაც მთიანეთში მსგავსი სცენარი ბევრჯერ გათამაშებულა. მაგალითისთვის ებრაელებსაც მტკიცედ სწამდათ ქალის უწმინდურების მენსტრუაციის პერიოდში, თუმცა რა გასაკვირია მსაგავსი დამოკიდებულება ხალხისგან, რომელიც ყოველ დილით ღმერთს მადლობას სწირავდა,რომ არ გააჩინა ისინი ურჯულოდ, ცხოველად და ქალად.
არქაული დროიდან დღევანდელობაზე რომ გადმოვახვიოთ კადრი, დიდ განსხვავებად ვერ დავინახავთ, რადგან კულტურა, რომელშიც ვცხოვრობთ ისევ მიზოგინური ანუ ქალთმოძულეა. და რა გასაკვირია, როდესაც მოვისმენთ ხოლმე ფრაზებს, რომ მენსტრუაციის ანუ დედათა წესის დროს ბევრ გოგონას ეკლესიაში არ უშვებენ ან სახალხოდ არცხვენენ. ასეთი ისტორიაც მომისმენია, ქალს ხველება ავარდნია ეკლესიაში, მღვდელს კი უთქვამს, დედათა წესის დროს ეკლესიაში რომ შემოდიხარ და სანთელს ანთებ მაგის ბრალიაო; ქალმა ეკლესია დატოვა, მრევლმა და მღვდელმა შეუნდო მას, პრინიციპით „ვინც არ არის ცოდვილი იმან ესროლოს პირველი ქვა“, მაგრამ როდიდან გახდა მენსტრუაცია ცოდვა? როდიდან გახდა სუნთქვა, გულის ცემა, ფიზიოლოგიური მოთხოვნილებები და სხვა უამრავი ჩვეულებრივობა ცოდვა?
რა თქმა უნდა, ეს ყველაფერი ქალის ჩაგვრა და მეორეხარისხოვნად ქცევის მცდელობაა. დღესაც კი, ინფორმაციით გატენილ ეპოქაში, გლობალიზმის ხანაში, როცა შეგიძლიად დიად გუგლს ჰკითხოთ საიდუმლონი ამა ქვეყნისა, ადამიანთა უმეტესობამ არც კი იცის თუ რატომ სდის ქალს სისხლი ყოველ თვე. ნუთუ პირველყოფილი ზეზვას მსგავსად თქვენც აღშფოთებით გადახედავთ საწყალ მზიას, რომელმაც პირველად იგემა თუ რა ძნელია გჩაგრავდნენ იმის გამო რომ ხარ ნორმალური? ხოლო ისინი ვინც რელიგიურები ხართ, მანდილით იმოსებით და მიგაჩნიათ ქალის ერთადერთი წმინდა მოვალეობა შვილების გაჩენა და აღზრდაა, დიახ! სწორედ თქვენ წელიწადში ერთხელ მაინც უნდა აღნიშნოთ “დედათა წესის დღე”, წახვიდეთ ეკლესიაში და მადლობა შესწიროთ ღმერთს, რომ ქალებს აქვთ მენსტრუაცია, გამოხვიდეთ ქუჩებში ლოცვით და ჩაიცვათ ან დაიხუროთ წითელი სამოსი დემონსტრირებისთვის. რადგან რომ არა ეს “უწმინდურება” შვილების გაჩენის შანსი არ იარსებებდა. ჰოი გაუნათლებლობავ!!! თურმე საუკუნეების განმავლობაში უწმინდურებას უწოდებდნენ იმას, რაც სათავეა სიცოცხლის.
კიდევ ერთი  საინტერესო რამ, თუ შეგიმჩნევიათ, რომ ჰიგიენური საფენების რეკლამაში ვერსად ნახავთ სისხლს, მენსტრუალურ ტკივილებსა და იმ ბევრ არაკომფორტულ სიტუაციასა და სტიგმას, რომელსაც ქალები აწყდებიან ცხოვრებაში. კომპანიები, რომლებიც ყიდიან პროდუქტს, მომხმარებელს უქმნიან ილუზიებს მენსტრუაციაზე,  და როცა რეალობაში „სისხლიანი“ სცენარი თამაშდება ქალებს დისკომფორტის შეგრძნება უჩნდებათ,  მათ არ უყვართ და მეტიც ეზიზღებათ მენსტრუალური სისხლი! ვინ არის ამაში დამნაშავე?
ქალის ჰიგიენური საფენების გაყიდვით რიგი კომპანიები მდიდრდებიან, ბაზარი გვთავაზობს უამრავი სახის ჰიგიენურ საფენებს, მაღალ ფასიანს, სასიამოვნო სურნელის მქონეს ან ეკოლოგიურად სუფთას, ფაქტია, ჩვენი შემოსავლების დიდი ნაწილი იმ სისტმის განმტკიცებას ეხმარება, რომელიც ქალის დამცირებისა და დაკნინების მცდელობაშია მუდმივად. კაპიტალიზმს სჭირდება ქალი, როგორც მომხმარებელი, მაგრამ არ სჭირდება საკუთარი სხეულის მოყვარული, მაღალი თვითშეფასების მქონე ქალები.
ეს ზიზღისა და დამცირების მთელი ზედახორა ორსახოვნებით გამოირჩევა, იგი ნერგავს მაღალ იდეალებს, რომლებსაც ვერასდროს შევწვდებით, პროპაგანდას უწევს და ტვინში გვტენის ილუზიურ, ლამაზ სამყაროს სუსტი და მბზინავი სხეულებით, სრიალა აფუნფულებული თმებითა და უთმო კანით, ამ პროპაგანდის შედეგია ქალების დაბალი თვითშეფასება, body shaming, საკუთარი სხეულისადმი ზიზღი და დისკომფორტი, რომელსაც ჩვენი რეალური სხეულების იმ მოწოდებულ იდეალებთან შედარებისას განვიცდით.

და ბოლოს, სამწუხაროა რომ გოგონებს არ აქვთ ინფორმაცია საკუთარ ანატომიაზე. მათ აშინებენ, დასცინიან, შეურაცხჰყოფენ  თუკი კითხვას დასვამენ. მინდა ვუთხრა მათ, რომ სირცხვილი არ არის ისაუბრო მენსტრუაციაზე:. ბოლოს და ბოლოს ჩვენ, ქალებმა მაინც ხომ უნდა გავამხნევოთ ერთმანეთი და ხმამაღლა დავიწყოთ იმ პრობლემებზე საუბარი, რომლებიც ასე გვაწუხებს  და რომლებზეც ამდენს ვჩურჩულებთ, როცა ერთად ვიკრიბებით. 😉

ავტორი: თამარ ფონიავა – აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის სტუდენტი, ბაკალავრი ქართული ენასა და ლიტერატურაში; მემარცხენე ფემინისტი აქტივისტი; ვეგეტარიანელი.